Η χορήγηση πρόσθετων παροχών από τον εργοδότη, όπως έκτακτα χρηματικά ποσά ή bonus, αποτελεί συχνό στοιχείο της εργασιακής πραγματικότητας. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν οι παροχές αυτές μπορούν να δίνονται επιλεκτικά ή αν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, δημιουργούν υποχρέωση ίσης μεταχείρισης μεταξύ των εργαζομένων.

Απάντηση στο ζήτημα αυτό δίνει πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία ξεκαθαρίζει ότι οι οικειοθελείς παροχές, παρότι δεν απορρέουν από νόμο ή συλλογική σύμβαση, δεν μπορούν να χορηγούνται αυθαίρετα. Όταν αφορούν εργαζόμενους που βρίσκονται στην ίδια θέση και εργάζονται υπό παρόμοιες συνθήκες, η διαφορετική ή καθυστερημένη χορήγησή τους απαιτεί ειδική και αντικειμενική αιτιολόγηση, διαφορετικά ανοίγει τον δρόμο για δικαστική αμφισβήτηση.

Η αρχή της ίσης μεταχείρισης

Η αρχή της ίσης μεταχείρισης επιβάλλει στον εργοδότη να αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο εργαζόμενους που βρίσκονται στην ίδια θέση, δηλαδή όταν παρέχουν την ίδια εργασία, υπό τις ίδιες συνθήκες και με αντίστοιχα προσόντα. Δεν πρόκειται για έναν γενικό ηθικό κανόνα, αλλά για νομική υποχρέωση που απορρέει από τον Αστικό Κώδικα, το Σύνταγμα και το ευρωπαϊκό δίκαιο και θεωρείται κανόνας δημόσιας τάξης.

Οι οικειοθελείς παροχές του εργοδότη

Οικειοθελείς παροχές είναι οι παροχές που χορηγεί ο εργοδότης χωρίς να υποχρεούται από νόμο ή συλλογική σύμβαση, όπως για παράδειγμα πρόσθετα χρηματικά ποσά ή bonus. Ο Άρειος Πάγος επισημαίνει ότι, όταν τέτοιες παροχές δίνονται σε εργαζόμενους της ίδιας κατηγορίας, ο εργοδότης δεν μπορεί να αποκλείει άλλους εργαζόμενους χωρίς αντικειμενικό λόγο.

Εξαίρεση από την ίση μεταχείριση επιτρέπεται μόνο εφόσον υπάρχει σοβαρός και επαρκώς αιτιολογημένος λόγος, τον οποίο οφείλει να επικαλεστεί και να αποδείξει ο ίδιος ο εργοδότης. Σε αντίθετη περίπτωση, ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να αξιώσει τη χορήγηση της ίδιας παροχής.

Η κρίση του Δικαστηρίου

Στην υπόθεση που εξετάστηκε από τον Άρειο Πάγο, ο εργοδότης είχε θεσπίσει έκτακτες χρηματικές παροχές με σκοπό την αντιστάθμιση μειώσεων μισθών. Οι παροχές αυτές δεν καταβάλλονταν ταυτόχρονα σε όλους τους εργαζόμενους και δεν υπήρχαν σαφή και προκαθορισμένα κριτήρια για τον χρόνο χορήγησής τους. Σε έναν εργαζόμενο, μάλιστα, η παροχή καταβλήθηκε σημαντικά αργότερα σε σχέση με άλλους συναδέλφους του.

Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η απόφαση αυτή δεν αιτιολογήθηκε επαρκώς, καθώς δεν εξηγήθηκε με ποια αντικειμενικά κριτήρια καθορίστηκε ο χρόνος καταβολής της παροχής ούτε γιατί ο συγκεκριμένος εργαζόμενος εξαιρέθηκε για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.

Για τον λόγο αυτό, η απόφαση αναιρέθηκε και η υπόθεση παραπέμφθηκε για νέα κρίση.

Η απόφαση ΑΠ 297/2025 υπενθυμίζει ότι η ίση μεταχείριση στην εργασία δεν αποτελεί θεωρητική αρχή, αλλά ουσιαστικό και δικαστικά προστατευόμενο δικαίωμα. Οι οικειοθελείς παροχές του εργοδότη δεν μπορούν να χορηγούνται κατά τρόπο αποσπασματικό ή αυθαίρετο, αλλά πρέπει να στηρίζονται σε σαφή, αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια.

Η διαφορετική μεταχείριση εργαζομένων επιτρέπεται μόνο όταν δικαιολογείται επαρκώς· διαφορετικά, ανοίγει τον δρόμο για δικαστική αμφισβήτηση.