*Του Ιπποκράτη Κάργα
Από τις διατάξεις των άρθρων 1 και 16 του Ν. 551/1915, που κωδικοποιήθηκε με το Β. . της 24-7/25-8-1920 και διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ (αρθρ. 38 ΕισΝΑΚ), σε συνδυασμό προς εκείνες των άρθρων 914 και 932 του ΑΚ προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης σε περίπτωση θανάτου, οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος, όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας και μάλιστα ανεξαρτήτως του εάν ο παθών ήταν ή όχι ασφαλισμένος στο ΙΚΑ.
Για να δικαιούται ο παθών σε εργατικό ατύχημα και, σε περίπτωση θανάτου αυτού οι επιζώντες σύζυγος και συγγενικά πρόσωπα τούτου, χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη αντίστοιχα, αρκεί να συνετέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα των ενεχομένων στο εργατικό ατύχημα ή των προστηθέντων από αυτούς προσώπων (άρθρο 922 ΑΚ), με την έννοια της διάταξης του άρθρου 914 ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια ως προς την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915 ( ΑΠ 910/2015, ΑΠ 876/2014, ΑΠ 19/2014, ΑΠ 81/2013, ΑΠ 412/2008).
Ειδικότερα περί οικοδομικών εν γένει εργασιών, πταίσμα θεμελιώνεται και από τη μη τήρηση των διατάξεων του Π.Δ/τος 778/1980 "περί μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών" (ΦΕΚ Α 193) που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 6 του από 25.8/5.9.1920 Β. Δ/τος "περί κωδικοποιήσεως των περί υγιεινής και ασφαλείας των εργατών διατάξεων" από τους κατά νόμο υπεύθυνους του έργου. Τέτοιες διατάξεις είναι και εκείνες των άρθρων 4 παρ.1, 9 παρ.1 και 21 παρ.3 του ως άνω Π. Δ/τος, εκ των οποίων η πρώτη ορίζει ότι τα υλικά από τα οποία συνίστανται τα ικριώματα πρέπει να είναι άριστης ποιότητας, ανθεκτικά και επιμελώς συντηρημένα, να προέρχονται από υγιές ξύλο με μακριές ίνες, απαλλαγμένου εντελώς του φλοιού και κατά το δυνατόν ρωγμών ή αρμών, τα οποία επιθεωρούνται πριν από κάθε συναρμολόγηση ποιοτικά και ποσοτικά, η δεύτερη περιγράφει τους όρους ασφαλείας που πρέπει να πληρούν τα δάπεδα των ικριωμάτων και η τρίτη ορίζει ότι τα ικριώματα επιθεωρούνται από τον επιβλέποντα μηχανικό πριν την εγκατάσταση κάθε συνεργείου και μία φορά την εβδομάδα (ΑΠ 309/2015, ΑΠ 1853/2009, ΑΠ 1210/2006).
Από τις διατάξεις του Π.Δ/τος 778/1980, του Ν. 1396/1983 και του Π.Δ/τος 1073/1981, συνάγεται ότι ο πολιτικός μηχανικός, που επιβλέπει την κατασκευή οικοδομικού έργου έχει νομική υποχρέωση να δίνει οδηγίες στον ιδιοκτήτη ή στον εργολάβο (και τον τυχόν υπάρχοντα υπεργολάβο) για τη λήψη των ενδεικνυομένων μέτρων ασφαλείας προς πρόληψη ατυχήματος κατά τη κατασκευή των ικριωμάτων και να επιβλέπει περιοδικά αν τα ικριώματα πληρούν τους όρους ασφαλείας από άποψη χρησιμοποιούμενης ξυλείας και κατασκευής αυτών (σχετ. ΑΠ 1256/2014, ΑΠ 2090/2014).
Ανεξαρτήτως μάλιστα της κατάρτισης σχετικής σύμβασης έργου μεταξύ του κυρίου του έργου και του πολιτικού μηχανικού με αντικείμενο την επίβλεψη της εφαρμογής της μελέτης και την εκτέλεση τεχνικού έργου, που προσδίδει στον τελευταίο την ιδιότητα του επιβλέποντος, κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ. 7 του Ν. 1396/1983, έχοντος τις κατά τη διάταξη του άρθρου 7 του ως άνω νόμου σε συνδυασμό με τις λοιπές προστατευτικές ρυθμίσεις της οικείας νομοθεσίας υποχρεώσεις, η οποία συνιστά και τη συνήθη περίπτωση, στη περίπτωση που πολιτικός μηχανικός εν τοις πράγμασι επιβλέπει κάποιο οικοδομικό έργο, έστω και εάν η επίβλεψη αυτή έλαβε χώρα ευκαιριακά, αυτός έχει τις ίδιες υποχρεώσεις προς λήψη των αναγκαίων μέτρων για τη πρόληψη εργατικού ατυχήματος, κατά τις γενικές διατάξεις των άρθρων 330 και 914 του ΑΚ, με συνέπεια, αν με πράξεις ή παραλήψεις του από υπαιτιότητα αυτού ως προς τη τήρηση των μέτρων ασφαλείας λάβει χώρα εργατικό ατύχημα, αυτός να ενέχεται έναντι του παθόντος σε καταβολή χρηματικής ικανοποίησης προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης του τελευταίου και σε περίπτωση θανάτου στη σύζυγο και τους συγγενείς του προς αποκατάσταση της ψυχικής των οδύνης, κατά τις προαναφερθείσες γενικές διατάξεις των άρθρων 330, 914 και 932 του ΑΚ.
Τούτο συνάγεται και από τη ρύθμιση του άρθρου 7 του Ν. 1396/1983, στην οποία διαλαμβάνονται οι κατά τη διάταξη αυτή υποχρεώσεις του επιβλέποντος, "εκτός από τις υποχρεώσεις του που πηγάζουν από άλλες διατάξεις", στις οποίες περιλαμβάνονται και εκείνες που πηγάζουν από τις γενικές περί αδικοπραξίας διατάξεις του Αστικού Κώδικα.
*δικηγόρος, υπεύθυνος γραφείου Νάουσας της δικηγορικής εταιρείας «ΜΙΧΑΗΛΟΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ»